Katedra Badań nad Migracjami i Ruchami Społecznymi

Katedra Badań nad Migracjami i Ruchami Społecznymi funkcjonuje w strukturze Instytutu Nauk o Polityce i Bezpieczeństwie Uniwersytetu Szczecińskiego od lutego 2021 roku. Jej powołanie stanowi konsekwencję systematycznego rozwoju potencjału badawczego Instytutu w obszarze studiów nad migracjami, mniejszościami narodowymi i etnicznymi oraz ruchami społecznymi, a także odpowiedź na rosnące znaczenie tych zagadnień w analizie współczesnych procesów politycznych, społecznych i bezpieczeństwa. Profil badawczy Katedry wpisuje się w aktualne kierunki rozwoju nauk o polityce i administracji oraz nauk o bezpieczeństwie, integrując podejścia teoretyczne z pogłębioną analizą empiryczną zjawisk zachodzących w wymiarze krajowym, europejskim i globalnym.

Działalność naukowa Katedry ma charakter interdyscyplinarny i koncentruje się wokół kilku komplementarnych obszarów badawczych. Jednym z kluczowych nurtów są badania nad procesami migracyjnymi, obejmujące analizę uwarunkowań ich dynamiki, kierunków oraz konsekwencji politycznych, społecznych i bezpieczeństwa. Szczególne znaczenie przypisywane jest badaniom nad politykami migracyjnymi, ich instrumentami, mechanizmami decyzyjnymi oraz ewolucją na poziomie państwowym i międzynarodowym, w tym w kontekście kryzysów migracyjnych oraz procesów sekurytyzacji migracji. Analizy te uwzględniają także relacje między migracją a bezpieczeństwem, integracją społeczną oraz funkcjonowaniem państw i organizacji międzynarodowych.

Równoległy obszar badań obejmuje problematykę funkcjonowania mniejszości narodowych i etnicznych, ze szczególnym uwzględnieniem ich statusu prawnego, pozycji społecznej oraz polityk publicznych skierowanych wobec tych grup. W tym kontekście istotne miejsce zajmują analizy procesów inkluzji i wykluczenia społecznego, relacji międzygrupowych oraz roli organizacji mniejszościowych w kształtowaniu społeczeństwa obywatelskiego. Badania te uwzględniają także instytucjonalne i kulturowe uwarunkowania polityki etnicznej oraz jej znaczenie dla stabilności społecznej i politycznej.

Trzecim ważnym kierunkiem działalności Katedry są badania nad ruchami społecznymi jako istotnym elementem dynamiki współczesnych systemów politycznych. Obejmują one zarówno klasyczne formy mobilizacji, jak i nowe typy aktywizmu, w tym ruchy tożsamościowe, emancypacyjne oraz radykalne i ekstremistyczne. Analizy koncentrują się na roli ruchów społecznych w kształtowaniu dyskursu publicznego, procesów decyzyjnych oraz relacji między społeczeństwem a państwem.

Istotnym, rozwijającym się obszarem badań Katedry jest problematyka komunikacji politycznej, w szczególności roli emocji w procesach komunikacyjnych, przywództwa oraz mobilizacji społecznej. W tym nurcie prowadzone są analizy dotyczące emocjonalnego wymiaru przekazów politycznych, ich wpływu na postawy i zachowania odbiorców, a także znaczenia komunikacji niewerbalnej, w tym mowy ciała i ekspresji emocjonalnej, dla oceny autentyczności i wiarygodności komunikacji. Badania te wykorzystują zaawansowane narzędzia analityczne, w tym metody automatycznego kodowania zachowań oraz integrację danych behawioralnych, psychofizjologicznych i deklaratywnych, wpisując się w rozwijający się nurt neuronauki politycznej. Szczególna uwaga poświęcana jest także roli inteligencji emocjonalnej w przywództwie politycznym, zwłaszcza w warunkach kryzysów i konfliktów.

Ważnym komponentem działalności naukowej Katedry są również badania nad polityką pamięci, tożsamością polityczną oraz narracjami historycznymi, analizowane w kontekście procesów transformacji ustrojowej oraz sytuacji kryzysowych. W tym ujęciu szczególne znaczenie przypisuje się roli emocji, mitów kulturowych oraz symboliki w procesach legitymizowania władzy i budowania wspólnoty politycznej.

Działalność Katedry obejmuje także badania nad problematyką równości, praw człowieka oraz polityk antydyskryminacyjnych, w tym w szczególności w odniesieniu do praw kobiet i społeczności LGBT. Obszar ten uzupełnia refleksję nad współczesnymi wyzwaniami demokracji, partycypacji politycznej oraz transformacjami norm społecznych i kulturowych. Analizy te często łączone są z badaniami nad komunikowaniem politycznym i rolą mediów cyfrowych w kształtowaniu postaw społecznych.

Dorobek naukowy pracowników Katedry obejmuje liczne monografie, artykuły naukowe oraz rozdziały w pracach zbiorowych publikowane w renomowanych wydawnictwach krajowych i międzynarodowych. Publikacje te dotyczą kluczowych problemów współczesnej politologii i nauk o bezpieczeństwie, takich jak migracje, polityka pamięci, komunikowanie polityczne, przywództwo, konflikty zbrojne, polityka równościowa czy przemiany systemów politycznych.

Katedra aktywnie uczestniczy w krajowych i międzynarodowych projektach badawczych oraz współpracuje z instytucjami publicznymi i organizacjami społecznymi, prowadząc działalność ekspercką w zakresie analiz procesów migracyjnych, polityk publicznych oraz komunikacji społecznej.

Poprzez swoją działalność badawczą, dydaktyczną i ekspercką Katedra Badań nad Migracjami i Ruchami Społecznymi stanowi ważny ośrodek refleksji naukowej nad współczesnymi wyzwaniami politycznymi i społecznymi, przyczyniając się do rozwoju nauk o polityce i bezpieczeństwie oraz wzmacniania pozycji Uniwersytetu Szczecińskiego w krajowej i międzynarodowej przestrzeni akademickiej.

W skład Katedry wchodzą:

• prof. dr hab. Renata Podgórzańska, kierująca Katedrą, prowadząca badania nad polskim parlamentaryzmem, polityką zagraniczną Polski po 1989 roku, w szczególności wobec państw Europy Południowo-Wschodniej oraz państw odległych geograficznie, a także nad politycznymi i społecznymi kontekstami migracji w wymiarze międzynarodowym, krajowym i lokalnym;
• dr hab. Marzena Giedrojć, prof. US, prowadząca badania nad instytucjonalnym i kulturowym wymiarem polityki etnicznej i migracyjnej, a także nad problematyką wykluczenia społecznego i stosunków etnicznych;
• dr hab. Fuad Jomma, prof. US, specjalizujący się w zagadnieniach dotyczących Bliskiego Wschodu, w tym przemian politycznych w Syrii, zróżnicowania religijnego, etnicznego i narodowego tamtejszego społeczeństwa oraz problematyki kurdyjskiej;
• dr hab. Andrzej Wojtaszak, prof. US, zajmujący się badaniami nad ruchami społecznymi, w szczególności ruchami radykalnymi i ekstremistycznymi, a także nad myślą polityczną, bezpieczeństwem oraz relacjami międzynarodowymi w Europie Środkowej i Wschodniej;
• dr hab. Dariusz Wybranowski, prof. US, którego zainteresowania obejmują problematykę uchodźców i migrantów z krajów islamskich w Europie, świat islamu i fundamentalizm muzułmański, konflikty zbrojne, myśl polityczną oraz problematykę Bałkanów Zachodnich;
• dr Tomasz Bodnar, prowadzący badania nad przestrzenią miejską, procesami poznawczymi i ich reprezentacjami, marketingiem miejsc oraz wizualizacjami przestrzennymi;
• dr Katarzyna Głowacka, zajmująca się problematyką ochrony ludności i obrony cywilnej, masowymi naruszeniami praw człowieka, w szczególności zbrodniami ludobójstwa i ich karaniem, metodologią badań społecznych oraz historyczną analizą dyskursu;
• dr Janusz Jartyś, koncentrujący swoje badania na współczesnych ruchach politycznych, historii i systemie politycznym Republiki Federalnej Niemiec, historii społecznej Polski Ludowej, partiach i systemach politycznych oraz społecznych i kulturowych aspektach stosunków polsko-ukraińskich;
• dr Dorota Kowalewska, specjalizująca się w badaniach nad polityką etniczną, mniejszościami narodowymi i etnicznymi, polityką migracyjną, organizacjami pozarządowymi oraz społeczeństwem obywatelskim;
• dr Małgorzata Mieczkowska, prowadząca badania nad bezpieczeństwem kulturowym oraz problematyką mniejszości narodowych i etnicznych;
• dr Aleksandra Raba-Schulze, prowadząca badania nad polityką równościową, teoretycznymi aspektami bezpieczeństwa, wojskową służbą kobiet, ochroną ludności oraz obroną cywilną;
• dr Michał Siedziako, koncentrujący swoje badania na wyborach, mechanizmach rządów i opozycji demokratycznej w PRL, biografistyce politycznej, regionalistyce oraz najnowszej historii politycznej Polski
• dr Patryk Wawrzyński, prowadzący badania nad emocjami w komunikacji politycznej, komunikacją niewerbalną, przywództwem i inteligencją emocjonalną, a także nad zastosowaniem narzędzi neuronauki behawioralnej i analityki danych w badaniach nad zachowaniami politycznymi, polityką pamięci i narracjami tożsamościowymi.
• dr Katarzyna Zawadzka, zajmująca się problematyką feminizmu, polityki antydyskryminacyjnej, praw kobiet, równości płci, aktywności społecznej kobiet oraz funkcjonowaniem społeczności LGBT;
• mgr Dominika Borowska, specjalizująca się w badaniach nad mediami społecznościowymi, marketingiem politycznym, kampaniami wyborczymi, komunikowaniem internetowym oraz polityką senioralną;

Wybrane publikacje:

• Adamczyk A., Jomma F., Arab Nationalism in Syria, „Polish Political Science Yearbook” 2023.
• Adamczyk A., Jomma F., The Return of “Traitors” or Syrian Emigrants to Their Homeland, „Barometr Regionalny” 2023.
• Bartłomiejski R., Kowalewska D., Imigracja zarobkowa do Polski: wnioski dla strategii integracji migrantów, „Athenaeum” 2021, vol. 70(2), s. 110–121.
• Bimay M., Jomma F., Misafirlikten Gönüllü Geri Dönüşe Suriyeliler: zorunlu göç serüveninde sona doğru mu?, „Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi” 2024, s. 234–259.
• Borowska D., Oblicza polityki. Współczesna percepcja polityki i zawodu polityka, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2025.
• Borowska D., Hate speech in virtual space. Analysis of the activity of Polish left-wing politicians on the X platform, „Reality of Politics” 2025.
• Borowska D., Działalność Prezydenta i Rady Miasta Szczecin w 2024 roku, [w:] T. Czapiewski, M. Siedziako (red.), Kronika Szczecina 2024, Wydawnictwo Naukowe INoPiB US, Szczecin 2025.
• Cichosz M., Szyszlak E., Podgórzańska R., ‘It’s Not Our War’. Social Movements against State Involvement in Aid to Ukraine, [w:] J. Itrich-Drabarek, M. Musiał-Karg, M. Górny (red.), Public Policy and Governance in the Era of Global Crises, Routledge India, 2024.
• Cyuńczyk F., Wawrzyński P., Realizując konstytucyjne zobowiązanie: analiza polityki świąt państwowych w Polsce po 1997 roku, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2025, nr 83(1), s. 27–43.
• Cyuńczyk F., Wawrzyński P., System polityki historycznej w Polsce między konstytucyjną powinnością a instrumentalizacją prawa, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2024, nr 77(1), s. 151–165.
• Głowacka K., The Evolution of Poland’s Perspective on the Volhynian Massacre: Between Historical Policy and International Relations, „Polish Political Science Yearbook” 2026, vol. 55, nr 1, s. 167–183.
• Głowacka K., Resolution of the Polish Sejm on the 80th Anniversary of the Volhynian Crime in its Socio-Political and Historical Context, „Przegląd Politologiczny” 2024, nr 4, s. 315–329.
• Głowacka K., Argumentative Strategies in the Polish Discourse on Memory Laws: The Parliamentary Debate on the 2018 Amendment to the Act on the Institute of National Remembrance, „Studia Polityczne” 2024, vol. 52, nr 3, s. 103–127.
• Głowacka K., Koncepcja patriotyzmu krytycznego jako punkt odniesienia polskiej polityki historycznej, „Politeja” 2024, nr 3(90), s. 279–297.
• Jartyś J., Jackiewicz D., Podobieństwa i różnice w społecznym i kulturowym postrzeganiu Polaków i Ukraińców w kontekście współczesnych przemian społecznych, „Pomiędzy. Polsko-Ukraińskie Studia Interdyscyplinarne” 2025, nr 2(15).
• Jartyś J., Rola pruskiego modelu nauczania w polskim i ukraińskim systemie edukacyjnym w perspektywie historyczno-porównawczej, „Pomiędzy. Polsko-Ukraińskie Studia Interdyscyplinarne” 2025, nr 2(15).
• Jartyś J., Aktywność Stowarzyszenia Młodzi Demokraci w życiu polityczno-społecznym województwa zachodniopomorskiego, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Politologica” 2021, nr 16.
• Jomma F., Ograniczenie wolności i praw a migracje syryjskich Kurdów w kontekście konfliktu syryjskiego, „Politeja” 2024.
• Jomma F., Wpływ podziałów religijnych, narodowych i etnicznych na procesy polityczne w Syrii, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2018.
• Kowalewska D., Widening of the Organizational Field: The Ukrainian National Minority Confronted with War in Ukraine, [w:] M. Musiał-Karg, N. Lubik-Reczek (red.), The War in Ukraine: (Dis)information – Perception – Attitudes, Peter Lang, Berlin 2023.
• Kowalewska D., Adamczyk A., Trojanowska-Strzęboszewska M., Dataset of Ukrainian Migrant Workers’ Opinions on Their Stay in Poland during the COVID-19 Lockdown, „Data in Brief” 2021, vol. 38.
• Kowalewska D., Organizacje mniejszości narodowych i etnicznych w województwie zachodniopomorskim, WNUS, Szczecin 2020.
• Małkowski T., Borowska D., System gospodarczy Wysp Cooka: uwarunkowania, struktura i kierunki rozwoju, [w:] B. Toszek (red.), Wyspy Cooka. Wielowymiarowy obraz państwa i społeczeństwa, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2021, s. 155–189.
• Marszałek-Kawa J., Wawrzyński P., Dahl M., Zelensky: Words as a Weapon. President Volodymyr Zelensky’s Addresses to International Audiences during the First Year of the Invasion of Ukraine, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2024.
• Marszałek-Kawa J., Wawrzyński P., Drogi do zbiorowego działania. Edukacja obywatelska wobec narracji pamięci jako nośnika postaw obywatelskich i wzorców zachowań politycznych, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2024.
• Pałka-Suchojad K., Kowalewska D., Podgórzańska R., Poland: Women in the Populist Narrative of the Law and Justice Party, [w:] A. Kasińska-Metryka, K. Pałka-Suchojad (red.), Women in Populist Rhetoric, Routledge, London–New York 2026.
• Pałka-Suchojad K., Podgórzańska R., Who Votes for Populists? Electoral Profile Analysis, [w:] A. Kasińska-Metryka, K. Pałka-Suchojad (red.), Women in Populist Rhetoric, Routledge, London–New York 2026.
• Perkowska M., Adamczyk A., Jomma F., Poland’s Response to the Migration Crisis on the Belarusian Border: A Legal Perspective, [w:] E. Kużelewska i in. (red.), Geopolitical and Humanitarian Aspects of the Belarus–EU Conflict, Routledge, London 2024.
• Podgórzańska R., Parliamentary Elections in 2025 and Their Implications for Kosovo’s European Union Integration Process, „Polish Political Science Yearbook” 2025, s. 161–173.
• Podgórzańska R., Reforma systemu wyborczego w Macedonii Północnej i jej znaczenie w procesie integracji europejskiej, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2025, s. 167–179.
• Podgórzańska R., System kwotowy i jego znaczenie w kontekście udziału kobiet w polityce. Przykład Mołdawii, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2024, s. 147–161.
• Raba-Schulze A., Zych R., The Problem of Verification of the Signatures Supporting Candidate Nominations in Elections, „Athenaeum” 2025, nr 87.
• Raba-Schulze A., Siewierska A., Populist Parties in Eastern Europe: The Case of Hungary, Routledge, London 2025.
• Raba-Schulze A., Polityka równościowa w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, WNUS, Szczecin 2024.
• Raba-Schulze A., Polityka równościowa Unii Europejskiej: założenia, instrumenty i kierunki rozwoju, „Rocznik Integracji Europejskiej” 2022.
• Siedziako M., Marian Jurczyk (1935–2014). Biografia polityczna szczecińskiej legendy „Solidarności”, Europejskie Centrum Solidarności, Gdańsk 2024.
• Siedziako M., A Polish Invention or a Copy of the Soviet Model? Electoral Practices in the Polish People’s Republic in Comparative Perspective, „Contemporary European History” 2024, t. 33, nr 1.
• Siedziako M., Andrzeja Milczanowskiego koncepcje działalności opozycyjnej w Polsce Ludowej, „Pomorskie Studia Naukowe” 2025, t. 1.
• Siedziako M., Bez wyboru. Głosowania do Sejmu PRL (1952–1989), IPN, Warszawa 2018.
• Wawrzyński P., ‘I Represent a Country that Wants Peace.’ Compassionate Leadership in Maia Sandu’s Address on the 77th Session of the United Nations General Assembly, „Przegląd Politologiczny” 2024, vol. 29, nr 3, s. 129–141.
• Wawrzyński P., Marszałek-Kawa J., Sithole N., Transformation of the Constitutional Identity in South Africa after the Fall of Apartheid, „Białostockie Studia Prawnicze” 2024, vol. 29, nr 3, s. 307–323.
• Wojtaszak A., Zmiany w korpusie generalskim Wojska Polskiego w latach 1926–1935. Tom I, WNUS, Szczecin 2025.
• Wojtaszak A., Czeskie i słowackie ugrupowania radykalnej prawicy w systemach politycznych Europy Środkowej, „Rocznik IEŚW” 2024, t. 22, z. 4.
• Wojtaszak A., Nationalist Tendencies in the Foreign Policy of Central European States in the 21st Century, „Polish Political Science Yearbook” 2024.
• Wojtaszak A., Inicjatywy transportowe Trójmorza jako element współpracy regionalnej w Europie Środkowo-Wschodniej, „Polityka i Społeczeństwo” 2023.
• Wojtaszak A., The Importance of Myths and Legends in Shaping National Identity and Political Narratives in Central Europe, „Historia i Polityka” 2023.
• Wojtaszak A., Wybranowski D., Współczesna myśl polityczna, WNUS, Szczecin 2021.
• Wybranowski D., Wpływ działalności gangów zorganizowanych na bezpieczeństwo państwa i społeczeństwa, „Athenaeum” 2026.
• Wybranowski D., „Wojna w wojnie”. Rola dwóch Autonomii Zachodniej Bośni w konflikcie lat 1993–1995, „Balcanica Posnaniensia” 2025.
• Wybranowski D., Budynki władzy w Szczecinie wczoraj i dziś: analiza historyczno-polityczna przestrzeni miejskiej, Toruń 2025.
• Wybranowski D., Image of Migrants and Refugees in Sweden in the Context of the European Migration Crisis, „Historia i Polityka” 2023.
• Zawadzka K., Perspektywy feminizmu. Między konsternacją, konstatacją a kontestacją polityczną, Toruń 2025.
• Zawadzka K., Bień-Kacała A., Związki partnerskie monopłciowe jako problem prawny w świetle konstytucyjnych zasad równości i niedyskryminacji, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2025, nr 4.
• Zawadzka K., Jedność w różnorodności a regulacje państw Unii Europejskiej dotyczące praw osób LGBT, „Przegląd Europejski” 2022, nr 2.